Genealogie Dignus Adriaenssen (Westdorp) (ca 1600-1900)

 

                De gegevens van de oudste personen in deze genealogie zijn te vinden in een koopakte opgemaakt door notaris Govaert Stempel te Bergen op Zoom en gedateerd 6 april 1662.

                Hierin lezen we dat Adriaentje Jans, wed van Dignus Adriaenssen, wonende te Poortvliet, percelen land verkoopt met een totale oppervlakte van onbegrepen (d.i. ongeveer) 36 gemeten, hetwelk gelegen is in de Sr. Boudenspolder, Glimes en andere polders ( beide genoemde polders raakten bij de Allerheiligenvloed van 1570 geďnundeerd. De Boudenspolder werd hersteld, maar raakte in 1583 weer geďnundeerd. Het er in liggende dorp werd verwoest en mocht niet meer worden opgebouwd. In 1692 werd ze opnieuw  ingedijkt onder de naam Auvergnepolder. De Glimes werd na 1692 opnieuw ingedijkt en maakt dan deel uit van de Auvergnepolder en Oude Glymespolder). Van het verkochte land lezen we dan ook in deze akte dat het slikken zijn in geďnundeerde polders, vermoedelijk dus in die jaren niet (meer) in gebruik als landbouwgrond. Mede eigenaren waren haar drie zonen (met name genoemd met de familienaam WESTDORP), haar broer, Jacob Janssen Cleijnswaeger, en nog enkele andere personen, vermoedelijk getrouwd met dochters van Adriaentje Jans. Dit vermoeden wordt gewekt als we letten op de namen van de vrouwen waarmee deze personen getrouwd waren.

                Dit land was vroeger in bezit geweest van haar grootvader, Francq Quirijnssen Braem, en van Andries, Jacob en Cornelis de Vlaminck (gebroeders).

                 Enigszins voor de hand ligt de veronderstelling dat in één van deze polders Adriaentje Jans en haar man Dignus Adriaenssen hebben gewoond. Na een dijkdoorbraak zullen ze wellicht vandaar zijn verdreven en hun toevlucht in het Thoolse land hebben gezocht. Hun vlucht naar Tholen is begrijpelijk omdat deze polders, hoewel gelegen aan de Brabantse kant van de Eendracht, toch onder Zeeuwse invloed stonden. Het Zeeuwse leenrecht was aldaar van toepassing (zie W.A van der Ham: “Van markiezaat en regio” in Studies uit Bergen op Zoom).

                Bij  de eerste generaties in deze stamreeks valt op dat zij, in afwijking wat toen gebruikelijk was, niet zo standvastig van woonplaats waren. Met name de tweede generatie, zoon Dingeman (Dignus) woont, als we letten op waar zijn kinderen gedoopt worden, afwisselend in Poortvliet, Tholen, opnieuw Poortvliet en St Maartensdijk. Deze laatste verhuizing komt vanwege een tweede huwelijk. Hij gaat dan wonen op de hoeve van zijn vrouw in de Middellandpolder te St Maartensdijk. Wat ook opvalt is dat de doopgetuigen merendeels geen nauwe verwanten van de doopouders zijn, wat ook niet gebruikelijk was. Al deze zaken zouden een aanwijzing kunnen zijn  dat de oudste voorouders niet van oudsher op Tholen hebben gewoond.

                De afkomst van de familienaam WESTDORP is niet duidelijk vast te stellen. Er is wel gedacht dat de naam afkomstig is van het eertijds op Tholen gelegen gehucht Westdorp. Over dit gehucht wordt geschreven in de Cronyk van Zeeland, van M Smallegange uitg.1696, blz. 550.  Smallegange schrijft daar dat men in die tijd (1696) meent dat in ‘t Oudeland van  Schakerloo een dorp heeft gelegen genaamd Westdorp, ter plaatse daar de Ed. Heer Burgemeester en Rentmeester, Johan Wauters, zijn hofstede heeft. De omgeving wordt in 1696 nog met deze naam aangeduid en er zijn daar dan nog resten van gebouwen aanwezig. De verwoesting van dit dorp zal dus zeker enkele generaties eerder hebben plaats gevonden. Meer als deze beschrijving over de overblijfselen van dit dorp (gehucht) is tot nu toe niet bekend. Bij bodemkundig onderzoek in 1947/48 is wel vastgesteld dat er in de Schakerloo polder aan de Gortzakweg nabij de boerderij De Gortzak vroeger bebouwing geweest is (br.:V Zw St 91).                

                Mij lijkt de veronderstelling dat de oudste personen met de naam Westdorp vanuit dit gehucht afkomstig waren minder juist. Vooral ook omdat voor 1600 er geen personen op het eiland Tholen met de naam Westdorp bekend zijn. En ook zij die dit eerst hebben verondersteld (Jan Doornbosch en zijn vrouw Nellie Westdorp) zijn hierop terug gekomen (V Zw Stam mrt 2003). Recente onderzoeken door hen gedaan geven hen het stellige vermoeden dat de oudste stamvader in deze genealogie, Dignus Adriaenssen, afkomstig is van het gehucht Westdorp, dat ten zuiden van Schore op Zuid Beveland was gelegen. Een broer van hem was Christiaan Arentse Westdorp, geb Schore ca 1600 en overleden te Middelburg 13-5-1666. Een andere broer was Cornelis Arentse Westdorp, geb, ca 1595 te Schore en in 1659 te Middelburg overleden.  Deze Cornelis trouwt 16-12-1620 te Middelburg als j.g. van Schoor uit Zuijtbeveland in de Ned. Ger. kerk met Janneken Lombaerts j.d. van Middelburch. Cornelis was koopman te Middelburg en meerdere jaren schepen en burgemeester van deze stad. Op een schilderij uit 1650 van een schuttersgilde te Middelburg staat Cornelis Westdorp ook afgebeeld. Dit schilderij hangt in de burgerzaal van het stadhuis in Middelburg. Vermoedelijk is Cornelis Westdorp in de dooptuin van de Oostkerk in Middelburg begraven. Hij koopt namelijk in  1657 een “erve in de dooptuin bij de preekstoel” van deze kerk. De Oostkerk was de eerste kerk die in Middelburg voor de protestantse eredienst is gebouwd. Uit een en ander is op te maken dat deze broers uit een gegoede familie kwamen en de protestantse godsdienst beleden. Misschien is Dignus Adriaenssen wel vanwege zijn beleden godsdienst uit zijn geboortestreek vertrokken naar het protestantse Tholen. De omgeving van Schore in  Zuid Beveland was in zijn jaren overwegend Rooms Katholiek en is dat ook gebleven.         

                 Bekend is nog de genealogie Westdorp/Polderdijk. De oudste voorvader in deze genealogie is Ewoudt Cornelisse (Teekenburg). Volgens de opstellers van deze genealogie worden de latere generaties Westdorp ook genoemd naar de veldnaam WESTDORP gelegen in de omgeving van Schore, alwaar zij toen woonden. In hoeverre deze Ewoudt Cornelisse verwant is met “onze" Dignus Adriaenssen, is mij niet bekend.

                Ook zijn er  vele personen met de naam Westdorp bekend  welke nakomelingen zijn van Jan Blaisse, welke in het begin van de 17e eeuw woonde op de boerderij “De Oude Brouwerij” gelegen in Het Paradijs of Westdorp onder Baarland en waarvan de latere generaties ook vele met de familienaam Westdorp worden genoemd (br: Spelerieë, blz 171).

                De oudste mij bekende Westdorp welke op het eiland Tholen woonde was Dignus Westdorp. Deze huwde in 1614 in Halsteren, als “weduwnaar binnen ter Tholen” met Neeltien Goverts, weduwe van Sijmon Willems. Nog niet duidelijk is of deze Dignus dezelfde is als Dignus Adriaenssen, de oudste voorvader in deze  genealogie.  Ook is nog bekend Dyngeman Westdorp, gehuwd met Pieternella Marinus. Zij laten 28-5-1661 in Nieuw Vossemeer een kind dopen genaamd Lydia. Doopgetuigen zijn Steveke Jans en Adriana Westdorp.

                Wat opvalt is dat in de tijd van de eerste generaties Westdorp op het eiland Tholen deze naam niet steeds op dezelfde manier wordt geschreven. Andere schrijfwijzen zijn Wesdorp, Wesdurp en Waesdorp. Dit is bij de Zuid Bevelandse families minder het geval. Ook valt op dat de vader van Dingeman Westdorp in Tholen en Poortvliet als de zoon van Dignis of Dingeman wordt genoemd en in St Maartensdijk als de zoon van Jan. Deze laatste aanduiding is zeker niet juist en door het trouwboek van Poortvliet te vergelijken met het trouwboek van St Maartensdijk ook recht te zetten. Al deze feiten geven mij steeds meer het vermoeden dat de familie Westdorp pas na 1600 op Tholen is komen wonen.

                De schrijfwijze van de familienaam gebeurde in de kerkelijke registers bij latere generaties in meerderheid als Westdorp. Ook in officiële stukken werd veelal Westdorp geschreven, terwijl de betreffende personen zelf nogal eens tekenden met Wesdorp. In Stavenisse ging men in de loop van de 18e eeuw echter meer en meer de letter t weglaten en bij de invoering van de burgerlijke stand (volkstelling 1811) werd in Stavenisse en in Oud Vossemeer ieder als WESDORP ingeschreven, terwijl in de andere dorpen op Tholen de spelling  WESTDORP  werd ingevoerd. Aangezien er rond 1800 in Stavenisse de meeste nakomelingen woonden komt de spelling Wesdorp in deze genealogie het meeste voor.

                Het beroep van de gezinshoofden was in de eerste generaties landman (een landman was meestal een pachtboer). Daarna werden ze overwegend arbeiders of dagloners genoemd. Ze zullen dus meestal bij een boer landarbeid verricht hebben. Bekend is dat er ook wel in de meestoven hebben gewerkt. Enkele van hen hebben zich tot “droger” op kunnen werken en hebben deze vakbekwaamheid ook naar buiten het eiland Tholen uit gedragen. Het beroep meekrapdroger was een verantwoordelijk beroep en deze mensen werden tot de toenmalige middenstand gerekend. De meekrapdrogerij is tot ca 1870 op het Zeeuwse platteland een bloeiende tak van welvaart geweest. Na die tijd is het snel bergafwaarts gegaan. De uit meekrap gewonnen natuurlijke kleurstoffen kregen vervangers uit de chemische industrie welke veel goedkoper waren. Binnen een tijdsbestek van 10 jaar was deze meekrapteelt vrijwel geheel verdwenen.                                                            

                Vermoedelijk is Cornelis Westdorp (*1707) droger geweest in een meestoof te Stavenisse of St Maartensdijk. Zijn zoon Cornelis (*1729) was in 1778 droger in de meekrapdrogerij “Welgelegen” in Oud Beijerland, Marinus Wesdorp (*1795) was in 1824 droger te Bruinisse, zijn zoon Jacob (*1837) volgt hem daar op, terwijl zijn zoon Willem (*1838), na eerst schipper te zijn geweest, in 1873 droger was in Borssele, Cornelis Adriaanse Westdorp (*1758) was in 1793 droger te Tholen. In 1855 was Mattheus Wesdorp (*1798) droger te Stavenisse, Jan Wesdorp (*1799) was in 1856 droger in Ellemeet op Schouwen-Duiveland en zijn zoon Cornelis (*1834) was in 1864 landbouwer/meekrapdrooger te Brouwershaven.

               

Voor zover mij tot nu toe bekend stammen alle families Wes(t)dorp waarvan hun voorouders rond 1800 nog op het eiland Tholen woonden af van deze Dignus Adriaenssen en Adriaentje Jans.

               

Bekend is dat er in Amsterdam nog vele personen met de naam WESTDORP hebben geleefd  en nog leven welke vermoedelijk niet verwant zijn met de Zeeuwse takken Westdorp. Zij zijn nakomelingen van Thadeus Westdorp en Anna Maria Rausch. Eind 18e eeuw laten deze ouders in de Evangelisch Lutherse Kerk te Amsterdam een 3-tal kinderen dopen.  En van hen stammen nog diverse personen met de naam Westdorp af waarvan velen nog in Amsterdam wonen. Deze Thadeus Westdorp was een varensman en geboren in Norden gelegen in Ost Friesland in Duitsland. Vlakbij deze stad lag en ligt nog het dorp Westdorf en het is in te denken dat zijn familienaam  Westdorp afstamt van  dit dorp.  Hun beroep was in het begin van de 19e eeuw  veelal meubelmaker en later timmerman.

 

WAARSCHUWING

Hoewel alles met de nodige zorgvuldigheid is geschied kunnen er toch fouten in deze genealogie staan en met zekerheid kan ik stellen dat zij niet volledig is. Iedere lezer(es) welke gegevens vindt die naar zijn/haar stellige overtuiging niet kloppen of aanvullingen weet nodig ik hierbij uit met ondergetekende contact op te nemen om daarmee te komen tot een vollediger of betrouwbaarder beeld van deze genealogie. Vanwege privacy is deze genealogie tot deze jaren beperkt. Voor jongere gegevens ben ik bereid, onder voorbehoud, nadere inlichtingen te verstrekken.

 

 

Opmaak:  Joh Wesdorp, 3245 TH Sommelsdijk, Tureluur 13                            26 februari 2005

                                               e-mail: jwesdorp@flakkee.net